Aktualności

32-300 Olkusz,
ul. Górnicza 12

+48 32 643 04 50
szkola@zs1olkusz.edu.pl

Marek
Odsłony: 108

Stanisław Staszic - patron naszej szkoły.

Staszic tablica 

Staszic03

 

Staszic06

 

Staszic04

Stanisław Staszic (1755 - 1826), potomek znamienitego rodu pilskich mieszczan, syn burmistrza Piły, ksiądz, uczony, filozof, geolog i geograf, prekursor badań terenowych i turystyki, działacz oświatowy i polityczny, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia.
Nauki pobierał w Pile (szkoła parafialna) i w Poznaniu (szkoła średnia i seminarium duchowne). Studiował na uniwersytetach niemieckich - w Lipsku i Getyndze, a także w College de France w Paryżu.
W okresie Sejmu Czteroletniego, jako rzecznik reform, był zwolennikiem Stronnictwa Patriotycznego. Krytykował surowo istniejące stosunki społeczne, wskazywał drogi naprawy Rzeczypospolitej. Domagał się zniesienia liberum veto, wprowadzenia dziedziczności tronu, praw politycznych dla mieszczan i poprawy sytuacji chłopów. Poruszał sprawy organizacyjne wojska, sposoby powiększenia podatków.
Staszic02 Wiele uwagi poświęcił reformie edukacji. Wierzył, że wychowanie obywatela "użytecznego", takiego, który wiedziałby "jak swojego kraju obfitość powiększyć i jego owoce polepszać", może stać się jedną z dróg przebudowy społecznej.
Nauczyciel dzieci byłego kanclerza Andrzeja Zamoyskiego, doktor obojga praw oraz wykładowca katedry języka francuskiego w Akademii Zamojskiej.
Członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1800), później jego wieloletni prezes (1808-1826).
Członek Izby Edukacyjnej i Dyrekcji Skarbowej (1807), członek towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. W Królestwie Polskim, w latach 1815-1824 członek Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego oraz dyrektor generalny Wydziału Przemysłu i Kunsztów (od 1816).
Zajmował się sprawami organizacji szkolnictwa i wniósł wielki wkład w jego rozwój. Założył Szkołę Akademiczno - Górniczą w Kielcach, Instytut Agronomiczny w Marymoncie, przewodniczył Radzie Głównej królewskiego Uniwersytetu w Warszawie, był inicjatorem powołania Szkoły Przygotowawczej do Instytutu Politechnicznego.
Od 1810 roku - radca stanu księstwa Warszawskiego, w 1824 mianowany ministrem Stanu Królestwa Polskiego.
Twórca Hrubieszowskiego Towarzystwa Rolniczego (1826), przekazał swe dobra (10 wsi) na własność chłopom, zobowiązując ich do wnoszenia opłat na cele gminne oraz do wpłacania czynszu do Kasy Towarzystwa. W 1822 roku wniósł do Rady Stanu projekt uznania chłopów za wieczystych dzierżawców i wydania zakazu usuwania ich z gospodarstw. Za tę działalność odznaczony orderami: św. Stanisława I klasy i Orła Białego.
Inicjator badań w zakresie geologii - główne dzieło w tej dziedzinie to studium "O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin polskich". Autor pionierskiego opracowania - mapy geologicznej Polski i krajów sąsiednich.
Niezależnie od naukowych, podejmował cenne inicjatywy gospodarcze. Był między innymi pomysłodawcą planu rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego i budowy kopalni węgla kamiennego w Dąbrowie Górniczej, opisał też kopalnie srebra w Olkuszu, które chciał przywrócić do dawnej świetności.
Cały swój majątek przeznaczył w testamencie na cele dobroczynne (między innymi szpitale, klinikę przy Uniwersytecie, Instytut Głuchoniemych), oświatę i naukę. Księgozbiór i zbiory naukowe zapisał Towarzystwu Przyjaciół Nauk.
Wielki umysł, gorący patriota, aktywny i twórczy człowiek... postać godna naśladowania.


 

 Staszic02

 

GrobStaszica

 

Staszic07

 

Staszic05

 

Pierwodruki

* Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego kanclerza i hetmana wielkiego koronnego. Do dzisiejszego stanu Rzeczypospolitej Polskiej przystosowane. 1787
* Przestrogi dla Polski z terazniejszych politycznych Europy związków i z praw natury wypadające. 1790
* O ziemiorództwie gór dawnej Sarmacji a pózniej Polski. 1805
* O statystyce Polski. Krótki rzut wiadomości potrzebnych tym, którzy ten kraj chcą oswobodzić i tym, którzy w nim chcą rządzić. 1809
* O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski. 1815
* Myśli o politycznej równowadze Europy. 1815
* Ród ludzki. Poema dydaktyczne. 1820
* Dzieła Stanisława Staszica. W opracowaniu autora. T. I-IX. 1816 - 1820

Tłumaczenia

* Jean Baptiste Racine: Religia. 1779
* Voltaire: Poema o zapadnieniu Lizbony. 1779
* Georges Leclerc Buffon: Epoki natury. 1784
* Homer: Iliada. 1815
* Pochwała Marka Aurelego przez pana Thomas w języku francuzkim, przez Stanisława Staszica w języku polskim. 1816

Złote myśli z różnych dzieł wyjęte ...

"Wolno zapomnieć o godnościach, ale nigdy o swojej godności".

"Talent jest jak kawałek szlachetnego, ale surowego metalu: dopiero pilna praca go obrobi i wartość mu wielką nada".

"Pierwszym obowiązkiem człowieka jest pracować. Tylko przez pracę staje się obywatelem użytecznym".

"Gdy Polacy będą umieć siebie samych cenić w domu, będą ich cenić i za granicą".
Staszic05 "Długie doświadczenie naucza, że tylko Polacy są zdolni do rządzenia Polakami".

"Ten król jest najnieszczęśliwszy, który prawdy nie słyszał".

"Paść może i Naród wielki; zniszczeć nie może, tylko nikczemny".

"Wielki narodzie! Dopokądże w tej nieczułości trwać będziesz! Czyli tak ginąć myślisz, aby się nic po tobie nie zostało, tylko niesława!".

"Nieśmiertelnym w narodach jest rozum powszechny,
I on też nieśmiertelność nadawać jest mocny".

"Człowiek z natury jest dobrym. On sobie samemu źle czynić żadną miarą chcieć nie może".

"Dobry człowiek woli sam cierpieć, niż na cierpienia innych patrzeć"

mgr Ewa Cieśla